ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਕੇਮਿਕ ਸਟ੍ਰੋਕ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਿਮਾਗ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਨਾੜੀ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਖੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਜਾਂ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇਮੋਰੇਜਿਕ ਸਟ੍ਰੋਕ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾੜੀ ਫਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਅਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੈਸਪੀਰੇਟਰੀ ਸਿਸਟਮ ‘ਤੇ ਦਿਖਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬ੍ਰੇਨ ਸਟੇਮ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਲੀਪ ਐਪਨੀਆ ਦੀ ਦਿੱਕਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖਾਣਾ ਨਿਗਲਣ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਤਰਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਾਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਣ, ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਝਰਨਾਹਟ, ਸੁੰਨ ਹੋਣਾ, ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੌਰੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਜਾਂ ਹਾਈ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਟ੍ਰੋਕ ਜਾਂ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਿਸਤਰੇ ‘ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਖੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਬਣਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ‘ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਅਧਰੰਗੀ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬੈਲੇਂਸ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਰਨਾ-ਫਿਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਕੜਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਕੇ ਸੁੰਗੜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋਣ ਲਈ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਕਸਰਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਚਨ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਬਜ਼, ਨਿਗਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮਲ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਗੁਆਉਣਾ ਆਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਇਹਨਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਬਲੈਡਰ ਕੰਟਰੋਲ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਟ੍ਰੋਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਰੈਕਟਾਈਲ ਡਿਸਫੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਕੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਘਾਟ ਵੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
Published at : 30 Oct 2025 02:31 PM (IST)