Health News : ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਖੂਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ (Blood Group) ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਖੂਨ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਾ ਖਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਅਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਜਾਨਲੇਵਾ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਗਲਤ ਖੂਨ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਖੂਨ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ (Immune System) ਖੂਨ ਦੇ ਲਾਲ ਸੈੱਲਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੀਮੋਲਿਟਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਫਿਊਜ਼ਨ ਰਿਐਕਸ਼ਨ (Hemolytic Transfusion Reaction) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਲਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ?
ਗਲਤ ਖੂਨ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ, ਕੰਬਣੀ, ਛਾਤੀ ਜਾਂ ਪਿੱਠ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਚਾਨਕ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦਾ ਰੰਗ ਵੀ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਡਨੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ
ਖੂਨ ਦੇ ਲਾਲ ਸੈੱਲ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਕਿਡਨੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਿਡਨੀ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ, ਖੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਬਣਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੂਨ ਵਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗਲਤ ਖੂਨ ਚੜ੍ਹਨ ‘ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਜੇਕਰ ਖੂਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੌਰਾਨ ਅਜਿਹੇ ਰਿਐਕਸ਼ਨ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਤੁਰੰਤ ਖੂਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈਸੀਯੂ (ICU) ਜਾਂ ਡਾਇਲਸਿਸ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਖੂਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖੋ ਇਹ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ, ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਅਤੇ ਕਰਾਸ-ਮੈਚਿੰਗ (Cross-Matching) ਦੀ ਜਾਂਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਵੱਖਰੇ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਖੂਨ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਗਰੁੱਪ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਖੂਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਧਾਰਨ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟਾਫ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Check out below Health Tools-
Calculate Your Body Mass Index ( BMI )
Calculate The Age Through Age Calculator