Balochistan History:
ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਓ ਦੇਖੀਏ ਕਿ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰਾ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ ਕਰਨ ਆਇਆ।
Balochistan History:
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹਨ ਕਿ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਇਸ ‘ਤੇ ਕਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਅਰਬ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਥੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਰਾਜ ਸਨ। ਆਓ ਇਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰੀਏ।
ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਿੰਦੂ ਵਿਰਾਸਤ
ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦਾ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮੇਹਰਗੜ੍ਹ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬਸਤੀ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਆਗਮਨ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ‘ਤੇ ਪਾਰਥੀਅਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਸਤਿਕ ਵਰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਆਗਮਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਤੇ ਰਾਏ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਬੀ ਖੇਤਰ ਸੇਵਾ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਸਿੰਧ ਦੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਾਸਕ, ਅਰੋਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਚਾਚ ਨੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ‘ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਰਬੀ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲਗਭਗ 654 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ, ਖਲੀਫ਼ਾ ਰਸ਼ੀਦੂਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਸਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਵਰਨਰ, ਅਬਦੁਲ ਰਹਿਮਾਨ ਇਬਨ ਸਮਰਾਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਫੌਜ ਨੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵੇਟਾ ਅਤੇ ਬੋਲਾਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਮਯਦ ਖਲੀਫ਼ਾ ਮੁਆਵੀਆ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੁਸਲਿਮ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਫੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਣਨੀਤਕ ਮਕਰਾਨ ਖੇਤਰ ‘ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਕਾਸਿਮ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ
711 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਕਾਸਿਮ ਨੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾਹਿਰ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਰਾਜ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਇਸਲਾਮੀ ਖਲੀਫ਼ਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਦਲਾਅ
ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਾਸਨ, ਵਪਾਰ, ਪ੍ਰਵਾਸ, ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਾਹੀਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਜ਼ਨਵੀ ਅਤੇ ਘੁਰੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਬਲੋਚ ਸ਼ਾਸਕਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਲਾਤ ਦੇ ਖਾਨ, ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕੀਤਾ।
ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ‘ਤੇ ਤਾਬੜਤੋੜ ਫਾਇਰਿੰਗ! ਮੰਡੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਰ੍ਹੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ