Why Bakes Banda : ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਸਵੇਰੇ 10 ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਲੀਆਂ ਸੁੰਨਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸਾਨ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰਾਤ ਨੂੰ LED ਲਾਈਟਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਵਾਹੁਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਾ 40% ਤੱਕ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮਰ ਇੰਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਠੰਡਾ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੁੰਦੈਲਖੰਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬਾਂਦਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਾਲਾਤ ਇੰਨੇ ਖਰਾਬ ਹਨ ਕਿ ਸਵੇਰੇ 10 ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੜਕਾਂ ਸੁੰਨੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਸਾਨ ਰਾਤ ਨੂੰ LED ਲਾਈਟਾਂ ਹੇਠ ਖੇਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਦਿਨ ਦੌਰਾਨ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੋਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ। 21 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਬਾਂਦਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 48 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਦਾ ‘ਹਾਟਸਪਾਟ’ ਬਣਿਆ ਬਾਂਦਾ
ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬਾਂਦਾ ਨੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜੇ ਹੋਣ। ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਇਲਾਕਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬਾਂਦਾ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਚੁਰੂ ਅਤੇ ਜੈਸਲਮੇਰ ਵਰਗੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗਰਮ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026: ਤਾਪਮਾਨ 47.6°C, 1951 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਦਿਨ
17 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026: 45.4°C ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸਥਾਨ
17 ਮਈ 2026: 46.4°C ਨਾਲ ਮੁੜ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸ਼ਹਿਰ
19 ਮਈ 2026: ਤਾਪਮਾਨ 48.2°C ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ
20 ਮਈ 2026: 48°C ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸ਼ਹਿਰ
ਆਖਿਰ ਬਾਂਦਾ ਇੰਨਾ ਗਰਮ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਿਰਫ ਮੌਸਮੀ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ “ਗਰਮੀ ਦਾ ਦੂਸ਼ਚੱਕਰ” ਹੈ।
1. ਬੇਤਹਾਸਾ ਰੇਤ ਖਨਨ
ਕੇਨ ਨਦੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਰੱਕ ਰੇਤ ਅਤੇ ਮੋਰੰਗ ਦਾ ਖਨਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਨਦੀ ਦੀ ਰੇਤ ਪਾਣੀ ਸੋਖ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਗਰਮ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਸੋਕਦੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਛੱਡਦੀਆਂ ਹਨ।
2. ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਦੇ ਜੰਗਲ
1991 ਤੋਂ 2022 ਤੱਕ ਬਾਂਦਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਿਰਫ 3 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਹਰਿਆਲੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
3. ਸੁੱਕਦੇ ਜਲ ਸਰੋਤ
ਕੇਨ ਅਤੇ ਬਘਈਨ ਵਰਗੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁੱਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਬਾਂਦਾ “ਹੀਟ ਆਇਲੈਂਡ” ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
4. ਭੂਗੋਲਿਕ ਬਣਾਵਟ
ਬੁੰਦੈਲਖੰਡ ਦਾ ਪੱਥਰੀਲਾ ਇਲਾਕਾ ਦਿਨ ਭਰ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸੋਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਠੰਢੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਥਾਰ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰਮ ਹਵਾਵਾਂ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪਿਆ?
ਸਵੇਰੇ 10 ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੋ ਰਹੀ ਖੇਤੀ
ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨ ਰਾਤ ਨੂੰ LED ਫਲੱਡਲਾਈਟਾਂ ਹੇਠ ਖੇਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਪਲਾਇਨ
ਕਈ ਮਜ਼ਦੂਰ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਾ 40 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਨ।
ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ
ਭਾਰੀ ਲੋਡ ਕਾਰਨ ਟਰਾਂਸਫਾਰਮਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਫੇਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਿਜਲੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜਲਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਪਲਾਇਨ
ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਲਾਇਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਂਦਾ, ਜੋ ਕਦੇ 1857 ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਲਈ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਹੁਣ ਵੀ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਦਾ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ