Thailand-Cambodia Conflicts: ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਮੁਖੀ ਅਸੀਮ ਮੁਨੀਰ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਚੀਨ ਦੇ JF-17 ਥੰਡਰ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਲੀਬੀਆ ਨੂੰ ਵੇਚੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ਼ ਲਗਾਤਾਰ ਉਜਾਗਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਜ਼ਾ ਮਾਮਲਾ ਥਾਈਲੈਂਡ-ਕੰਬੋਡੀਆ ਯੁੱਧ ਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਰਾਕੇਟ ਸਿਸਟਮ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਕੰਬੋਡੀਅਨ ਸੈਨਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੰਬੋਡੀਅਨ ਫੌਜ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਇਸ ਮਲਟੀਪਲ ਲਾਂਚ ਰਾਕੇਟ ਸਿਸਟਮ (MLRS) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ANOTHER FAILURE OF CHINESE TECH
Chinese MLRS explodes during firing in the Cambodia–Thailand war
Chinese technology 👀pic.twitter.com/nkYk823uIy
— Frontalforce 🇮🇳 (@FrontalForce) December 25, 2025
ਥਾਈਲੈਂਡ-ਕੰਬੋਡੀਆ ਯੁੱਧ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੰਬੋਡੀਅਨ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਲਟੀਪਲ ਲਾਂਚ ਰਾਕੇਟ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਫਾਇਰਿੰਗ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੱਧਾ ਦਰਜਨ ਕੰਬੋਡੀਅਨ ਸੈਨਿਕ ਰਾਕੇਟ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ‘ਤੇ ਫਾਇਰਿੰਗ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਂਦਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। MLRS ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਛੇ ਰਾਕੇਟ ਦਾਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਰਾਕੇਟ ਸਿਸਟਮ ਅਚਾਨਕ ਫਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕੰਬੋਡੀਅਨ ਫੌਜ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬਣੇ PHL-81 ਰਾਕੇਟ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰੂਸ (ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ) ਤੋਂ ਆਏ BM021 ਗ੍ਰੈਡ ਮਲਟੀਪਲ ਲਾਂਚ ਰਾਕੇਟ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਇਹਨਾਂ ਗ੍ਰੈਡ MLRS ਨੂੰ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ 20-22 ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ 40 ਰਾਕੇਟ ਫਾਇਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੰਬੋਡੀਆ ਨੇ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਕੇਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੌਰਾਨ MLRS ਦੇ ਧਮਾਕੇ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਚੀਨੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਲੀਬੀਆ ਨਾਲ JF-17 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੌਦੇ ‘ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਚੀਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ JF-17 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ (CDF) ਅਸੀਮ ਮੁਨੀਰ ਨੇ JF-17 ਨੂੰ ਲੀਬੀਆ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਨੀ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਰਾਫੇਲ ਅਤੇ ਸੁਖੋਈ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡੇਗਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਲਬੇ ਦੀ ਇੱਕ ਵੀ ਫੋਟੋ ਜਾਂ ਵੀਡੀਓ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੇ ਗਏ ਚੀਨੀ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ HQ-9 ਅਤੇ LY-80 ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮੋਸ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸਨ। ਚੀਨੀ ਫੌਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ