India’s crude oil imports : ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ Donald Trump ਦੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਰਤ ਨੇ ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਰੂਸ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (UAE) ਤੋਂ ਵੀ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਰਿਫ਼ਾਈਨਰੀਆਂ ਨੇ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਣੀ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ (Hormuz Strait) ਦੇ ਮੁੜ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਧੂ ਭੰਡਾਰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਯਾਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰੂਸ ਬਣਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਸਪਲਾਇਰ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਜਿੰਸ ਖੁਫੀਆ ਕੰਪਨੀ ਕੇਪਲਰ (Kpler) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, 19 ਜੂਨ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਔਸਤ 26.6 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ (BPD) ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਮਈ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 19.1 ਲੱਖ BPD ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੂਸ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਸਪਲਾਇਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵੇਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਪਲਾਇਰ
ਜੂਨ ਵਿੱਚ UAE ਤੋਂ ਆਯਾਤ 6.36 ਲੱਖ BPD ਰਿਹਾ, ਜੋ ਮਈ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ 6.44 ਲੱਖ BPD ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ Venezuela 2.09 ਲੱਖ BPD ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਸਪਲਾਇਰ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰਿਆ ਹੈ। Saudi Arabia ਤੋਂ ਆਯਾਤ 3.84 ਲੱਖ BPD ਰਿਹਾ, ਜਦਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਘਟ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ 91 ਹਜ਼ਾਰ BPD ਰਹਿ ਗਈ, ਜੋ ਮਈ ਵਿੱਚ 2.52 ਲੱਖ BPD ਸੀ।
ਸਪਲਾਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੇਲ ਖਰੀਦ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ (Diversification) ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਰੂਸ ਤੋਂ ਰਿਆਯਤੀ ਦਰਾਂ ‘ਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਅਜੇ ਵੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ UAE ਤੋਂ ਵਧੀ ਹੋਈ ਖਰੀਦ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਵਿੱਚ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਪਲਾਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਊਰਜਾ ਆਯਾਤਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ, LNG ਅਤੇ LPG ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ‘ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਮਿਲੇਗੀ ਰਾਹਤ
ਕੇਪਲਰ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਨੇਜਰ ਸੁਮਿਤ ਰਿਤੋਲੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਦੇ ਮੁੜ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ LPG ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਦਕਿ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ LNG ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਮ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਕਲਪਕ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਰੂਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ LPG ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਮ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ LNG ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹਾਲ ਹੋਵੇਗੀ।
ਰੂਸ ਨਾਲ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਰਿਤੋਲੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤ 23.5 ਲੱਖ BPD ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਛੂਟਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਯਾਤ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਿਫ਼ਾਈਨਰੀਆਂ ਨੇ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਲਈ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਵੇਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਤੋਂ ਵੀ ਖਰੀਦ ਵਧਾਈ ਹੈ। ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਵੇਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਤੋਂ ਆਯਾਤ 3 ਤੋਂ 4 ਲੱਖ BPD ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
LPG ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, LPG ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਭਾਰਤ ਲਈ LPG ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਪਲਾਇਰ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਧੀ ਹੈ, ਪਰ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਕਾਰਨ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ AAP MLA ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਚੈਲੇਂਜ!