ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 70 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਾਏਪੁਰ ਦੇ ਏਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਏ। ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਿਮਾਰ ਸਨ। ਤੀਜਨ ਬਾਈ ਦਾ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 3:15 ਵਜੇ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀ।
ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਨੇ ਕੀਤੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਰਾਏਪੁਰ ਦੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ (ਏਮਜ਼) ਦੇ ਪੀਆਰਓ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਤੀਜਨ ਬਾਈ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਏਮਜ਼ ਰਾਏਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਸੀ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਸੀ। ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ 3:15 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਚਾਨਕ ਵਿਗੜ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਹਾਂਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀ। 1956 ਵਿੱਚ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਦੁਰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗਨੀਆਰੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਤੀਜਨ ਬਾਈ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
ਕਈ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਕਈ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ ‘ਪੰਡਵਾਨੀ’ ਦੇ ਲੋਕ ਕਲਾ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ, ਬਲਕਿ ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਹਾਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਵਾਂ ਆਯਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਪੰਡਵਾਨੀ ਦੀ ‘ਕਪਾਲਿਕ’ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਜਦੋਂ ਕਲਾ ਰੂਪ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਬਦਬਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਸਟੇਜ ‘ਤੇ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਆਵਾਜ਼, ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੰਬੂਰਾ ਨਾਲ ਲੈਸ ਉਹ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰ-ਮੁਗਧ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਇਸ ਕਲਾ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸਗੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਤੀਜਨ ਬਾਈ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1987) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
Published at : 06 Jul 2026 06:04 PM (IST)