ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਰ ਦੋ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਨੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 2023 ਦੌਰਾਨ, ਹਰ ਦੋ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ।
ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ 2023 ਵਿੱਚ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ 2.60 ਲੱਖ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2000 ਅਤੇ 2023 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ (MMR) ਵਿੱਚ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਕਿਉਂ ਗੁਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ?
WHO ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਉਸ ਔਰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਹੈ ਜੋ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ, ਜਣੇਪੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 42 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਮਲੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਮੈਰੀਕਨ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਔਬਸਟੇਟ੍ਰੀਸ਼ੀਅਨਜ਼ ਐਂਡ ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟਸ (ACOG) ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ (MMR) ਪ੍ਰਤੀ 1,00,000 ਜੀਵਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। 2023 ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ MMR ਪ੍ਰਤੀ 1,00,000 ਜੀਵਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ 197 ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 346 ਅਤੇ ਉੱਚ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 10 ਸੀ।
ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਮੌਤਾਂ ?
ਖੂਨ ਵਹਿਣਾ: ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੂਨ ਵਹਿਣਾ (ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਹੈਮਰੇਜ) ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹਨ। WHO ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 1990 ਵਿੱਚ, 1,14,000 ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਿ 2021 ਤੱਕ ਘੱਟ ਕੇ 47,000 ਹੋ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਹਾਈਪਰਟੈਂਸਿਵ ਵਿਕਾਰ: ਪ੍ਰੀ-ਐਕਲੈਂਪਸੀਆ ਅਤੇ ਐਕਲੈਂਪਸੀਆ ਵਰਗੇ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿਕਾਰ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਕਾਰ ਦਿਮਾਗ, ਗੁਰਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀਆਂ: ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਮਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਲਾਗ: ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਪਸਿਸ ਵਰਗੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਮਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਸਫਾਈ, ਹੁਨਰਮੰਦ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਪਹੁੰਚ ਇਸ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ: ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਕਾਰਡੀਓਮਾਇਓਪੈਥੀ (ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ) ਮਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਖੂਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸੀਂ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ ਜੋਖਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋਖਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕਰਕੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Check out below Health Tools-
Calculate Your Body Mass Index ( BMI )
Calculate The Age Through Age Calculator
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ