ਸ਼ਿਲਾਜੀਤ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੂਰਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਇੱਕ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫਲ ਸ਼ਿਲਾਜੀਤ ਤੋਂ 10 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਵਰਫੁਲ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਫਲ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਫਲ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਫਲ ਦਾ ਨਾਮ ਲੁਕੁਮਾ (Lucuma) ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Lucuma campechiana ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਫਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਥੇ ਇਸ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੁਕੁਮਾ ਨੂੰ ਐਗਫਰੂਟ (Eggfruit) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੋਟਾ ਫਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀਲਾ ਸਪੋਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਫਲ ਕਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਲੁਕੁਮਾ ਦਾ ਫਲ ਹਰ ਸਾਲ ਜੂਨ-ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਫਲ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰੱਖਤ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਲੁਕੁਮਾ? ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੁਕੁਮਾ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਔਰੋਵਿਲ ਦੇ ਕੁਝ ਗਾਰਡਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੁਕੁਮਾ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ, ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ। ਕਿਸਾਨ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਤੋੜਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਫਲ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਪੱਕਦੇ।
ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਲੁਕੁਮਾ? ਲੁਕੁਮਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਲੋਕ ਲਗਭਗ 800 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਫਲ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਅਲ ਸਲਵਾਡੋਰ, ਬੇਲੀਜ਼ ਅਤੇ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੇਰੂ ਅਤੇ ਇਕਵਾਡੋਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਦੋਂ ਆਇਆ? ਲੁਕੁਮਾ ਫਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਦੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਫਲ 1924 ਵਿੱਚ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੀ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੁਕੁਮਾ ਦੇ ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਲੁਕੁਮਾ ਵਿੱਚ ਬੀਟਾ-ਕੈਰੋਟੀਨ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ, ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੈਰੋਟੀਨੋਇਡ, ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿਨਰਲ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
Published at : 13 Aug 2026 07:49 PM (IST)