Rheumatoid Arthritis: ਗਠੀਆ, ਜਿਸਨੂੰ Rheumatoid Arthritis ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੋੜਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੋਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਅਤੇ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1% ਲੋਕ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਥਾਈ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗਠੀਆ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਕਠੋਰਤਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਗਠੀਏ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗਠੀਆ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 40 ਤੋਂ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਗਠੀਆ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੋਟਾਪਾ ਜੋੜਾਂ ‘ਤੇ ਵਾਧੂ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਠੀਆ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਕਈ ਵਾਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੱਛਣ ਅਕਸਰ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, 30 ਮਿੰਟ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ। ਥਕਾਵਟ, ਹਲਕਾ ਬੁਖਾਰ, ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ ਵੀ ਗਠੀਏ ਦੇ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹਨ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਅਕਸਰ ਦੋਵੇਂ ਗੋਡਿਆਂ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦਰਦ ਸਿਰਫ ਜੋੜਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁੱਟ, ਕੂਹਣੀਆਂ, ਮੋਢੇ, ਕੁੱਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਗਿੱਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਗਠੀਏ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਧੱਫੜ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਵੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜਲਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਗਠੀਆ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਬੇਅਰਾਮੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਘੱਟ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਦਵਾਈ ਇਲਾਜ ਲਈ ਐਲੋਪੈਥਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ, ਕੁਦਰਤੀ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗਠੀਏ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਹੱਲ
ਪਤੰਜਲੀ ਨੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈ ਦਿਵਯ ਅਮਾਵਾਤਾਰੀ ਰਸ ਦੇ ਸੋਜ-ਰੋਧੀ ਅਤੇ ਗਠੀਏ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਹਰਬਲ-ਖਣਿਜ ਔਸ਼ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਸੇਂਦਰ ਚਿੰਤਾਮਣੀ, ਭੈਸ਼ਜਯ ਰਤਨਾਵਲੀ, ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਫਾਰਮੂਲੇਰੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ 2003 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਹਰੀਦ੍ਰਾ, ਬਹੇੜਾ, ਆਂਵਲਾ, ਚਿੱਤਰਕ, ਗੁੱਗੂਲੂ, ਕੈਸਟਰ, ਬਾਬੁਲ, ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਾਰਾ (ਪਾਰਾ) ਅਤੇ ਸਲਫਰ ਵਰਗੀਆਂ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਹਨ।
ਪਿਛਲੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਗਠੀਏ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਚੂਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਚੂਹਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਧਿਐਨ
Rat Model: ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਕੈਰੇਜੀਨਨ ਨਾਮਕ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਗਠੀਆ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਦਿਵਿਆ ਅਮਾਵਾਤਾਰੀ ਰਸ ਨੇ ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸਨੇ ਦਵਾਈ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਾੜ ਵਿਰੋਧੀ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
Mouse Model ਵਿੱਚ ਕੋਲੇਜਨ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਐਂਡੋਟੌਕਸਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਗਠੀਆ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦਵਾਈ ਨੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ।
ਅਧਿਐਨ ਦੌਰਾਨ, ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਭਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖੀ-ਉਚਿਤ ਖੁਰਾਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੋਜ ਘੱਟ ਗਈ, ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਵਾਈ ਨੇ ਗਠੀਏ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜਿਗਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਇਆ।
ਸੋਜਸ਼ ਅਤੇ ਇਮਿਊਨ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ
ਦਿਵਿਆ ਅਮਾਵਤਾਰੀ ਰਸ ਗਠੀਏ ਵਿੱਚ ਸੋਜਸ਼ ਸਾਇਟੋਕਾਈਨ IL-6 ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਐਲੋਪੈਥਿਕ ਦਵਾਈ ਮੈਥੋਟਰੈਕਸੇਟ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਪਾਈ ਗਈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗਠੀਏ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਠੀਆ ਇੱਕ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦਿਵਿਆ ਅਮਾਵਾਤਾਰੀ ਰਸ ਨੇ ਸੋਜਸ਼ ਵਾਲੇ ਚਿੱਟੇ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ (ਮੈਕਰੋਫੇਜ) ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੋਜਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਿਗਨਲਿੰਗ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
Disclaimer: This is a sponsored article. ABP Network Pvt. Ltd. and/or ABP Live do not endorse/subscribe to its contents and/or views expressed herein. All information is provided on an as-is basis. The information does not constitute a medical advice or an offer to buy. Consult an expert advisor/health professional before any such purchase. Reader discretion is advised.
Check out below Health Tools-
Calculate Your Body Mass Index ( BMI )
Calculate The Age Through Age Calculator