Piles Symptoms : ਬਵਾਸੀਰ (Piles/Hemorrhoids) ਇੱਕ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾ ਜਾਂ ਮਲਾਸ਼ਯ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਬਜ਼ ਅਤੇ ਪਖਾਨਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਲਗਾਉਣਾ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਟਾਇਲਟ ‘ਤੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਘੱਟ ਫਾਈਬਰ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਵਾਸੀਰ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਦਰਦ, ਖੁਜਲੀ, ਜਲਨ ਅਤੇ ਪਖਾਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਖੂਨ ਆਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਵਾਸੀਰ ਨੂੰ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਵਾਸੀਰ (Internal Hemorrhoids) ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਬਾਹਰੀ ਬਵਾਸੀਰ (External Hemorrhoids)। ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣੋ ਕਿ ਬਵਾਸੀਰ ਕਦੋਂ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਵਾਸੀਰ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਵਾਸੀਰ ਮਲਾਸ਼ਯ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਘੱਟ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਪਖਾਨਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਤਾਜ਼ਾ ਲਾਲ ਖੂਨ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਬਵਾਸੀਰ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਇੰਨੀਆਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਗੁਦਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਵਾਸੀਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਚਾਰ ਗ੍ਰੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗ੍ਰੇਡ ਵਿੱਚ ਨਾੜੀਆਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਅੱਗੇ ਦੇ ਗ੍ਰੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਅੰਦਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਬਵਾਸੀਰ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਬਾਹਰੀ ਬਵਾਸੀਰ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਸੋਜ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੂਨ ਦਾ ਥੱਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ Thrombosed Hemorrhoid ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਦਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੰਢ ਵਰਗੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਹੋਈ ਸੋਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਬਵਾਸੀਰ ਨਾਲ ਜਾਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਆਮ ਬਵਾਸੀਰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੂਨ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ, ਯਾਨੀ ਅਨੀਮੀਆ (Anemia) ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰ ਵਾਰ ਪਖਾਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਖੂਨ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਵਾਸੀਰ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫਿਸ਼ਰ (Anal Fissure), ਆਂਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਵੀ ਖੂਨ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੂਨ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਬਵਾਸੀਰ ਮੰਨ ਕੇ ਖੁਦ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਕਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜੇ ਗੁਦਾ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਚੱਕਰ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਹੈ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਪਖਾਨਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਕਬਜ਼, ਦਰਦ, ਖੁਜਲੀ ਜਾਂ ਪਖਾਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਖੂਨ ਆਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
ਬਵਾਸੀਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਬਜ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਫਾਈਬਰ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ। ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੀਓ ਅਤੇ ਪਖਾਨਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾ ਲਗਾਓ।
Check out below Health Tools-
Calculate Your Body Mass Index ( BMI )
Calculate The Age Through Age Calculator